Drugiego października minął rok od rozpoczęcia czwartej kampanii Critical Role. W związku z tym postanowiłeśmy o niej porozmawiać. Ale też, że o Critical Role pisałeśmy na Whosome do tej pory tylko w przelocie, pozwólcie na kilka słów wstępu zanim przejdziemy do dyskusji.
Critical Role to actual play, czyli nagrywane sesje RPG, publikowane później w sieci, tworzony przez grupę amerykańskich aktor_ głosowych. Mistrzem Gry głównych kampanii był Matt Mercer, a pozostałe osoby wcielały się w sporą 7-8-osobową drużynę.
Actual playów mamy dziś całe mnóstwo, ale Critical Role odegrało znaczącą rolę w popularyzacji tego typu rozrywki i twórczości internetowej. Samo CR ma trzy zakończone kampanie w D&D, wiele one-shotów i mniejszych historii po 2-8 odcinków rozgrywanych w przeróżnych systemach oraz właśnie aktualnie rozgrywaną czwartą kampanię (która póki co nie doczekała się nazwy). A że w tej kampanii wiele się zmieniło, cóż, jest o czym rozmawiać.
UWAGA: Dyskusja zawiera spoilery dotyczące szczegółów fabuły i losów postaci do odcinka 37 łącznie. Lojalnie ostrzegamy!
Zapraszamy do lektury drugiej części naszej dyskusji (część 1: KLIK):
Było nas trzynaścioro…
W czwartej kampanii trzynaście osób wciela się w trzynaście postaci. Są to: Laura Bailey jako Thimble, Luis Carazo jako Azune Nayar, Robbie Daymond jako Kattigan Vale, Aabria Iyengar jako Thaisha Lloy, Taliesin Jaffe jako Bolaire Lathalia, Ashley Johnson jako Vaelus, Matthew Mercer jako sir Julien Davinos, Whitney Moore jako Tyranny, Liam O’Brien jako Halandil Fang, Marisha Ray jako Murray Mag’Nesson, Sam Riegel jako Wicander Halovar, Alexander Ward jako Occtis Tachonis oraz Travis Willingham jako Teor Pridesire.
Ginny N.: Trzynaście osób przy jednym stole (plus GM) to bardzo dużo. Critical Role przyzwyczaiło nas do sporych drużyn, ale i tak trzynaście to pewne ekstremum. Na szczęście system Zachodnich Marchii ładnie rozbija ten jeden stół na trzy mniejsze – i dzięki temu nie pojawia się u mnie zmęczenie materiału. Bardzo spodobało mi się też to, że już od pierwszego odcinka, kiedy jeszcze wszystkie grupy są w mieście i nawet przed pierwszym podziałem, śledzimy tylko po kilka osób naraz. Przeskakujemy między różnymi punktami widzenia i miasta, wracamy do domu Halandila i z niego razem z kolejnymi postaciami wychodzimy.
Wiem, że są osoby, które i tak ta wielość postaci męczy i jest dla nich trudna do śledzenia. Dla mnie jednak przez większość czasu zachowuje bardzo przyjemny balans. Jedyne momenty, kiedy czułem się trochę zmęczony to te, gdy pod koniec pierwszego łuku fabularnego wszystkie grupy się spotkały i wtedy faktycznie cała trzynastka gracz_ była przy jednym stole. Czułem wtedy pewien ścisk fabularny, gdy dużo postaci musiało sobie powiedzieć o wielu rzeczach, w bardzo krótkim czasie.
Frej: Zgodzę się w zupełności że trzynaścioro graczy przy jednym stole to sytuacja ekstremalna, mimo to informację o nowych osobach powitałam z dużą radością. Już przy trzeciej kampanii było widać, że nowa osoba przy stole potrafi wprowadzić dużo nowej energii. Nie dziwi mnie, że po dziesięciu latach wspólnego grania główna ekipa Critical Role chciała czymś zamieszać. Zwłaszcza, że do współpracy zaprosili super osoby!
Pryvian: Wetnę się, ponieważ muszę przyznać, że obecność Alexandra Warda w obsadzie wywołała u mnie jeszcze głośniejszy pisk niż fakt, że Brennan został mistrzem gry. Alexa znałam głównie z sesji Wampira Maskarady, gdzie zachwycał mnie za każdym razem, oraz minikampanii Candeli prowadzonej przez Liama O’Briena, i po prostu wiedziałam, że będzie wspaniałym dodatkiem do reszty ekipy. A potem jeszcze wybrał sobie maga-nekromantę na postać. Nie mogłabym być chyba szczęśliwsza. Szczególnie, że Alex nie raz i nie dwa udowodnił już w tej kampanii, że doskonale rozumie metafizykę magii oraz ma olbrzymi talent do opisywania zaklęć: ruchów wykonywanych przez Occtisa, komponentów, jakie wykorzystuje, tego, jak rzeczywistość wokół niego się zmienia przy czarowaniu (i tu na marginesie: królestwo za sesję Maga: Wstąpienie z Alexem, Brennanem i Luisem, oni są stworzeni do tego systemu!).
Luis, Robbie, Whitney i Aabria również stanowią niesamowite dodatki do głównej obsady. Wprowadzi_ nową energię, każde z nich na swój własny sposób (bądźmy szczerzy, czy jest ktokolwiek, kto nie uwielbia Tyranny?), i zdecydowanie nie jest tak, że jakoś ustępują w ważności postaci czy doświadczeniu w grze oryginalnej obsadzie. A co chyba najważniejsze – widać jak bardzo cała ta grupa jest złożona z ludzi, którzy szczerze się lubią i chcą ze sobą grać. Nie dlatego, że to się „klika”, ale ponieważ lubią spędzać ze sobą nawzajem czas i tworzyć tę magiczną opowieść.
Kira: Dołączam do ciebie w reakcji na wieść o dołączeniu Alexa do critrole! Wiedziałum, że zrobi coś fascynującego, i nie zawiodłum się. Kocham także fakt, że mamy Aabrię, Aabria jest najwspanialsza. Wszystkie nowe osoby przyniosły ze sobą coś wyjątkowego i to jest wspaniałe, sama zmiana mistrza gry bez nowych graczy nie przyniosłaby aż tak wybuchowego efektu. I muszę się jeszcze oddzielnie dodatkowo zachwycić Whitney, dla której dedeki to nowość: co za wspaniałe otwarcie!
Frej: Bohaterowie czwartej kampanii nie do końca są zunifikowanym frontem, są swoimi sojusznikami, ale nie możemy mówić o „typowej” sytuacji, gdzie wszystkie postaci się lubią i dlatego ze sobą działają. Od samego początku widać tarcia, nowe i stare urazy. Jest to dla mnie bardzo ciekawa dynamika przy stole. Postać Matta Mercera, jest pod tym względem cudowna. Julien otwarcie nienawidzi postaci Thjaziego, a mimo to los sprawia, że jego sojuszniczką staje się Thimble. Ich relacja z czasem się zmienia i dociera, a nowe komplikacje rzucają na nią nowy cień (iykyk).
Ginny N.: I ten ciągnący w różne strony wielofront działa – właśnie dlatego że wchodzimy nie w kult Thjaziego Fanga, gdzie każda postać kochała go całym bezkrytycznym sercem, a w życia bardzo różnych postaci. I każda z nich ma do Thjaziego swoje własne podejście.
Cudnie wypada też to, jak poszczególne stoły są dynamiczne i że ich składy mogą się zmieniać – zależnie od tego dokąd gracz_ poprowadzi fabuła, przekonania i emocje postaci. Tudzież tam, gdzie zaprowadzi gracz_ życie – jak urlop macierzyński Aabrii, z powodu którego została ona jednoosobowym stołem (chyba że… ktoś jeszcze do niej dołączy?) i chwilowo dopiero czekamy na odcinek/odcinki pokazujące nam, dokąd obecnie zmierza Taisha.
Frej: Czwarta kampania to zdecydowanie przykład erpegowej wirtuozerii! Wprowadzone przy tej kampanii domowe zasady są bardzo ciekawe. Moment uzyskania nowego poziomu, który jest zwieńczeniem ważnego/poruszającego dla bohatera narracyjnie momentu (określanego przez gracza albo przez DMa) jest dla mnie super przeniesieniem mechaniki na historię. To znowu coś, czego często nie widzimy w erpegowych mediach. Postaci zdobywają doświadczenie i mają nowy poziom – całość dzieje się na poziomie meta gry. Tutaj te aspekty gry się przecinają. Zasady wprowadzające dodatkowe opcje manewru w sytuacji zagrożenia życia i konsekwencji śmierci dodają ciekawy aspekt uhonorowania tego, jak dużą wagę ma śmierć w tym świecie. Teor był pierwszym bohaterem, który umarł na dobre (sorry Occtis). Mimo to, jego śmierć wniosła coś więcej niż tylko poczucie straty dla reszty graczy. Ważny moment historii znalazł odwzorowanie w mechanicznym aspekcie gry. Wick dostał medalion, Thimble dzięki przejęciu karwaszy z dębu i brzozy zyskała nowe umiejętności i wzmocniła połączenie ze swoim pochodzeniem fae. Brennan płynnie zarządza różnymi poziomami gry, a zaproponowane przez niego rozwiązania dodają nowej jakości do rozgrywki.
Pryvian: Jako Mistrzyni Gry przyznaję, że zaczęłam podkradać Brennanowi niektóre triki, bo zwyczajnie wydaje mi się, że pomagają stworzyć naprawdę przyjemną, a jednocześnie emocjonującą rozgrywkę. Nie wczytywałam się co prawda za bardzo w zasady dotyczące rzutów na śmierć, bo w systemach, które prowadzę, nijak nie mają one odwzorowania, ale za to bardzo chwalę sobie wykonywanie istotnych fabularnie rzutów przed oczami gracz_, a nie za ekranem mistrzowskim. Takie wspólne oczekiwanie co wypadnie na kości potrafi bardzo podnieść temperaturę na sesji. Przyznaję, że zostałam też wielką zwolenniczką podawania gracz_ skali sukcesu, tego od ilu oczek mogą się spodziewać jakiego efektu. Uważam, że o wiele przyjemniej się gra, gdy nikt nie czuje się w jakiś sposób pokrzywdzony.
Co bardzo podziwiam w przypadku tych nieskalowanych potyczek u Brennana to to, jak bardzo zmusza on gracz_ do taktycznego myślenia. I mówię to ja, osoba, która tak generalnie walki w dedekach bardzo nie lubi, jeśli pojawia się ona częściej niż raz na pięć sesji. Jednak konieczność rozgrywania pola bitwy jak partii szachów, a jednocześnie umiejętność wykorzystania jej do rozwinięcia charakterów i relacji postaci (ach, ten Julien i jego złośliwostki wygłaszane podczas walki rapierem) sprawia, że nawet przez myśl mi nie przejdzie przewinąć nagranie do końca starcia. Mam bowiem poczucie, że walka wynika z naturalnego rozwoju historii, a nie dlatego, że Brennanowi wylosowało się w tabelce z podręcznika, że oto teraz drużynę powinni zaatakować rabusie na ścieżce albo dzikie psy (niekoniecznie w Białym Sadzie).
Ginny N.: Też sobie strasznie cenię to, że odcinki bez walk są całkiem częstą normą w tej kampanii. W poprzednich męczyło mnie to, że prawie co odcinek musiała być walka i te fragmenty oglądałem najmniej uważnie. Dedeki zawsze będą dedekami, ale miło jest zobaczyć podejście, w którym bitki nie czają się za każdym rogiem. Temu też nieźle służy podział na stoły, gdzie wiadomo, że najwięcej walk będą prowadzić Żołnierz_, a Zwiadowc_ będą mieć ich najmniej. Nawet jeśli nie chce się stracić nic z całej opowieści, można złapać większy oddech pomiędzy poszczególnymi stołami i różnym natężeniem walk.
Pryvian: No dobrze, było o Mistrzu Gry i o gracz_, to teraz chyba najwyższy czas dać przestrzeń postaciom! Zacznę więc może od najbardziej oczywistego pytania: czy macie swoich ulubieńc_? I czy uważacie, że ktoś (czy to postać gracza czy niezależna) nie dostał jeszcze tyle uwagi, na ile waszym zdaniem zasługuje?
Ginny N.: U mnie to bywa zmienne, nieraz o niejednej postaci czuję, że ją uwielbiam. Z PC-ów powiedziałbym, że bardzo konsekwentnie kocham Taishę – orżkę w średnim wieku, druidkę, matkę, która w pewnym momencie życia postanowiła pójść swoją drogą, opuścić rodzinę (w tym dorosłe wtedy już dzieci), ale wciąż łączy ją z byłym partnerem (Halem) oraz z synem i córką silna więź.
Vaelus, elfia żałobniczka* Sylandri intryguje od początku, ale pokochałem ją od wspomnianej rozmowy z Hannanem i strasznie jej od tego momentu kibicuję. Także: szkoda mi Hannana strasznie, ale i podziwiam to co i w jakim stylu zrobił, dając tym samym Thimble szansę na odszukanie i zabranie z domu Tachonisów ciał Teora i Syda.
Mam słabość do krasnoludek i czarodziejek, więc Murray zdobyła moje serce od chwili, w której ją poznaliśmy i zdobywa na nowo z każdym swoim pojawieniem się. Kompetentna akademiczka i kwestorka uczelni magicznej, która lubi zabalować po pracy, wplątana w intrygi buntownika jakim był Thjazi? Czego tu nie kochać?
W ogóle uwielbiam jak wiele jest w tej kampanii postaci w sile wieku, które mają już całkiem niezły bagaż życiowy. W tę przegródkę wpisuje się także Halandil – ork, reżyser teatralny u szczytu kariery, ojciec trójki dzieci z dwóch związków. Bard, który nie chciał iść w ślady swego brata, a ostatecznie wybrał między bezpieczeństwem swojej rodziny a tym dokąd prowadziło go poczucie tego co słuszne.
Kochamy też mocno wiele z postaci niegracz_ – zbyt wiele, by wspomnieć tu o wszystkich. Thjazi, no cóż, mówiłem już i tu powtórzę, że uwielbiam to, jak złożoną i niejednoznaczną jest postacią.
Obie córki Hala są świetne (jego syna jeszcze nie widzieliśmy w kadrze), ale po ostatnich odcinkach: jakże wspaniała jest Hero! Młoda, porywcza w swym gniewie i buncie w ten sposób, w jaki młodzi robią rewolucję i wywracają świat na lepsze. Jednocześnie rozumiem i popieram jej wściekłość na niesprawiedliwość świata, w którym żyje, a z drugiej strony rozumiem rodzicielskie obawy. Nawet jeśli nie do końca zgadzam się z zachowawczą postawą Elodie (mamy Hero), to też trudno ją potępiać – ona jest po prostu jedną z tych osób, które chcą wieść zwykłe, dobre życie, a Hal i Hero zaczynają jej ten spokój odbierać.
Tsul’rekshi jest wszystkim <3 Wspaniale przerysowana – bardzo świadomie, tak przez mistrza gry, jak i przez siebie samą jako postać – demonica, która prowadzi mały biznes w mieście, ukazująca niejednoznaczność demonów w tym świecie… Cud, miód i orzeszki <3 <3
Kira: Ja zacznę od końca, czyli o najmniej lubianej postaci. Niestety po roku gry Bolaire wciąż pozostałe tym, który nie dowiózł jeszcze tego, co obiecywał. Sam koncept jest fascynujący i na początku byłum bardzo podekscytowanu możliwościami. Niestety póki co, choć naprawdę robię co mogę, żeby podchodzić do sytuacji w dobrej wierze, jestem dość rozczarowanu. Zbyt często mam wrażenie, że Tal nie gra razem z innymi, a bardziej… dla innych, w sensie takim, że zamiast współpracować z resztą graczy, traktuje ich bardziej jako publiczność, niekiedy wyraźnie odmawiał odegrania z kimś sceny, wszystko to pozostawia niesmak i zamiast wywoływać zaciekawienie tajemniczością, jest mocno frustrujące. Z pewnością składa się na to wiele czynników, jak styl gry Taliesina, który lubi mieć dużo kontroli i swoje oryginalne idee, w zetknięciu z innym stylem mistrzowania niż ten Matta. Przez jakiś czas nawet zastanawiałum się, czy może problem nie leży w tym, że Bolaire jako postać nie została zbyt dobrze przemyślana, ale z tego, co mówił Tal w ostatnich wywiadach i Tale Gate, wynika jednak, że ma bardzo solidną koncepcję. Niestety na razie koncepcja jeszcze nie objawiła się w praktyce. Naprawdę bardzo liczę na jakiś przełom. Może zmiana otoczenia ze znajomego na obce dobrze zrobi Bolaire?
Ginny N.: O problematyczności Bolaire’a czytam na tumblrze, w postach szerowanych przez ciebie, Kira. Sam podchodziłem do takiego sceptycznego spojrzenia ostrożnie, ale po odcinku 35 muszę przyznać mu przynajmniej część racji. Widać tam jak Matt i reszta gracz_ przy stole głosami swoich postaci próbuje pomóc Taliesinowi pokazać jakąś głębszą motywację Bolaire’a. Na co Bolaire wychodzi z dość słabym, efemerycznym argumentem o „wolności”. Gdy jego postać tej wolności na daną chwilę nie utraciła, taka argumentacja wypada dość płasko. Tym bardziej, że motywacje pozostałych postaci z ich grupy wypowiedziane i podkreślone w tej samej scenie brzmią mocno i prawdziwie. Bolaire z jakiegoś powodu nie chce rozmawiać z innymi postaciami, a co najwyżej wygłaszać monologi i porozumiewać się przez scenki rodzajowe. Nie bez znaczenia jest fakt, że w scenie „rozmowy” z Azune w teatrze umysłu, pantomimy, które wymusza na Azune Bolaire są nieme. Luis stara się robić co może, ale Taliesin nie ułatwia mu zadania.
Ogólnie też mam nadzieję, że nastąpi tu jakiś przełom, bo mam poczucie, że z czasem to się stanie tylko coraz bardziej męczące.
Pryvian: Za Bolairem stoi na pewno ciekawy koncept, choć rzeczywiście przyznaję, że jego wykonanie na ten moment ani mnie specjalnie ziębi, ani grzeje. Co jest o tyle w moim przypadku dziwne, że jest to pierwsza postać Taliesina, której nie czuję. Zrzucam to jednak na karb tego, że nie widzieliśmy u niego jeszcze właśnie tej emocjonalnej głębi i motywacji, która u reszty postaci bardzo mocno się przebija. Wierzę jednak, że ta wspólna wyprawa do Złocistego Sadu trochę Bolairem potrząśnie, a Tal nabierze wiatru w żagle przy odgrywaniu go.
Szczerze mówiąc to właśnie nie licząc Bolaire, jedyna inna postać gracz_, która nijak mnie nie interesowała zdążyła umrzeć (wybacz, Travis, Teor kompletnie do mnie nie trafił) i ostały się jedynie takie, które albo bardzo lubię, albo absolutnie uwielbiam do poziomu, który zwykle zostawiam zachowany tylko dla bohaterów moich własnych gracz_. Na samym podium znajdują się Azune (wymiennie z Julienem), Vaelus i Occtis.
Jako że sama uwielbiam grać archetypem intrygantki, to Azune wydawał się od samego początku oczywistym wyborem do trzymania kciuków za jego coraz bardziej rozpiętą sieć kłamstw. Muszę jednak przyznać, że bardzo ujęła mnie strona w jaką Luis skręcił ze swoim bohaterem – nie w stronę mistrza marionetek, a marionetki, która doskonale wie, że jest marionetką, ale nie potrafi się z tego wyrwać. Młodego mężczyzny, który dogłębnie nienawidzi tego, co musi robić i na ilu frontach walczyć, ale robi to i tak, bo ktoś musi, bo to słuszne, bo czy będzie dalej sobą, jeśli porzuci swoją walkę? Nie mówiąc o tym, jakie wrażenie robi na mnie umiejętność Luisa do przeskakiwania o sto osiemdziesiąt stopni w ciągu ułamków sekundy, jeśli chodzi o ładunek emocjonalny danej sceny.
Vaelus ujęła mnie natomiast samym konceptem (byłej już?) paladynki umarłej bogini, która przeżyła tyle lat, że niespecjalnie cokolwiek robi na niej wrażenie… aż do momentu, gdy nie zobaczy po raz pierwszy nieumarłego lisa (ale bądźmy szczerzy, jak można się nie zakochać w Pinie?), a potem zmartwychwstania twórcy rzeczonego lisa. Z całego serca życzę jej, żeby na nowo w pełni odzyskała radość życia oraz swoją rodzinę (jakoś, nie wiem jak, Brennan wierzę, że wymyślisz sposób).
No i na sam koniec, rzeczony zmartwychwstały twórca nieumarłych lisków, Occtis Tachonis, który jest tą postacią, którą w moim sercu należy chronić za wszelką cenę. Nie dość, że gotycki książę, to widać, że ma naprawdę dobre serce i chce zasłużyć na swoje miejsce w tej bardzo dziwnej, lekko szurniętej, trzynastoosobowej patchworkowej rodzinie/polikule (niepotrzebne skreślić). Uwielbiam to, jak doskonale Alex wydaje się mieć przemyślaną filozofię życiową Occtisa, jego stosunek do życia, śmierci i tego jak bardzo są one współzależne, i żadne nie jest tak właściwie dobre, ani złe. Poza tym bardzo mi się podoba, jak na przestrzeni kolejnych odcinków Occtis zaczyna coraz bardziej walczyć o samego siebie i prawo do podejmowania własnych decyzji, nawet jeśli przyjdzie mu przez to rozgniewać lub zirytować towarzysz_ podróży. Co zaś jest gorzko-śmieszne, wydaje mi się, że nawet pomimo faktu, że Occtis został dosłownie zamordowany przez rodzonego brata na zlecenie ich ojca i dziadka, to i tak jest mniej zniszczony emocjonalnie od biednego Azune. Przynajmniej na ten moment.
Dużo trudniej tak naprawdę przychodzi mi próba wskazania ulubionych NPC-ów, bo jest ich zwyczajnie bardzo dużo i gdybym mogła pochylić się nad każdym z nich, to siedzielibyśmy tutaj wszyscy do Nowego Roku. Zamiast tego ograniczę się po prostu do powiedzenia, że potrzebuję jak najwięcej interakcji Yanessy Halovar z Primusem Tachonisem, bo uwielbiam słuchać jak złe postaci knują swoje podstępne działania razem (wcale, ale to wcale nie trzymając sztyletów za plecami). Marzy mi się też, żeby częściej pojawiała się Amariya Cormoray, w której intrygach zakochałam się na długo zanim opętała ją (?) siostrzana maska Bolaire’a, czyli Termina. Wydaje mi się, że one dwie działające w zmowie mogą jeszcze naprawdę sporo namieszać w Dol-Makjar! O ile oczywiście to miasto jeszcze chwilę postoi…
Kira: Ponarzekałum sobie wcześniej, teraz czas na zachwyty, i dołączam do Pryvian w zachwytach Occtisem. Bardzo mi się podoba, jak Alex przemyślał sobie tę postać i Occtis nie jest kolejnym z bohaterów, którzy mimo upiornego (w przenośni i dosłownie) otoczenia, w jakim się wychowali, mają magicznie dobrze ustawiony moralny kompas, ale młodym człowiekiem, który wciąż ma masę zinternalizowanych uprzedzeń i czasami brak mu odniesienia do tego, co zwykli ludzie uważają za etyczne, i uczy się tego w biegu. To ktoś, kto w innych okolicznościach pewnie wyrósłby na równie paskudnego Tachonisa co reszta, i tylko bycie wyrzutkiem popchnęło go na drogę do zostania kimś innym. Ale mimo tego, że zaczyna już tworzyć sobie własną ścieżkę to trzyma się gotycko-nekromanckiej tematyki, mam różne przemyślenia i nadzieje z tym związane.
I Julien. Kocham go, dajcie mi disaster bisexual knight any day ;D Mam wielką słabość do kompetentnych postaci z niską samooceną, a Matt gra Juliena w najwspanialszy sposób.
Aabria całkowicie kupiła mnie Thaishą. Zrealizowana kobieta w średnim wieku, która uznaje, że potrzebuje czegoś innego od życia, i rodzina ją w tym wspiera. I choć jest chyba jedną z najbardziej ogarniętych postaci, a przy tym dosłownie matką, unika wepchnięcia jej w rolę team mom (dzięki bogom!). Bardzo mi się też podoba to, jak Aabria używa fikcyjnej kultury i historii Rungjani do mówienia o prawdziwej kulturze i historii czarnych Amerykanów. Nie mogę się już doczekać zobaczenia jej ponownie.
Faktycznie mogłubym tu tak siedzieć aż do Halloween zachwycając się postaciami i NPCami, ale spróbuję się powstrzymać, i ponownie zgodzę z Pryvian, że jeśli miałubym wybrać jednego NPCa, to zdecydowanie byłaby to Yanessa. Jest najgorsza, kocham ją.
Motywy i konsekwencje
Każda opowieść ma swoją tematykę i motywy, którą porusza. Tak jest i w czwartej kampanii Critical Role.
Ginny N.: Zacznijmy od najważniejszego: konsekwencji. Strasznie doceniam to, że w tej kampanii nie ma skalowania potyczek. Jeśli bohater_ idą do jamy smoka (metaforycznej bądź nie), będąc na piątym poziomie, to albo mocno się nakombinują, żeby ujść z życiem, albo zginą. A że w Aramán nie działa magia rezurekcyjna, to na uratowanie padł_ kompan_ ma się tylko kilka chwil czasie gry. Takie podejście buduje prawdziwe poczucie stawki, i o ile w rozgrywkach domowych niekoniecznie byłbym jego fanem, to gdy mowa o actual playu uważam to za świetne rozwiązanie.
Nieraz w poprzednich kampaniach Critical Role miałem poczucie, że z czymkolwiek przyjdzie zmierzyć się gracz_, ich postaci sobie z tym poradzą. A gdy już zdarzała się godna uwagi przeciwniczka, jak Otohan, to nie grało – bo postacie nie były gotowe umierać. Magia rezurekcyjna, nawet w tak utrudnionym przypadku śmierci, jakim była Laudna, odbiera tej śmierci wagę. Nie ma tu miejsca na prawdziwą żałobę i pogodzenie się ze śmiercią i zmierzenie się osoby oglądającej z tą trudną i jakże ludzką tematyką. Bo gdy śmierć nigdy nie okazuje się permanentna, to metafora rozjeżdża się ze znaną nam rzeczywistością. Opowieść przestaje być odbiciem pozwalającym zmierzyć się z rzeczywistością w bezpiecznych objęciach metafory. Staje się… sam nie wiem czym. Czymś odklejonym.
Do tego też, gdy takie śmiercionośne starcie jest wyjątkiem od reguły, według której postacie gracz_ zawsze wygrywają, to nie zgrywa się dobrze z opowiadaną historią.
W czwartej kampanii mamy jednak od początku zaznaczony i podkreślany ten brak skalowania. On jest inherentną częścią świata przedstawionego. Nie wyjątkiem od reguły, a regułą właśnie. I to sprawia ogromną różnicę. Nie chcemy, by postacie graczy umierały, ale jesteśmy na to gotow_.
Śmierć i poświęcenie mają tu ogromną wagę, a dodają się do niej także mechaniki śmierci (które gracz_ mogą uruchomić, gdy ich postać zejdzie poniżej połowy punktów zdrowia) oraz przekazywanie przez postać, która umarła, części swoich umiejętności i magicznych przedmiotów wybranym przez nie pozostałym postaciom gracz_.
I tak śmierć Teora i jego brata Syda – dopiero co uratowanego ze szponów Tachonisów! – których historia dopiero przecież się zaczynała, boli naprawdę. I naprawdę czuć powagę i żałobę, gdy Wiccander i Thimble otrzymują od niego power-upy, które mówią ich postaciom, że oto właśnie ich przyjaciel umarł, a oni nie mogą go uratować.
Z kolei śmierć i przywrócenie do nieżycia Occtisa jest swego rodzaju abominacją – choć zapobiegło to bardzo złym wydarzeniom, Occtis nie może czuć się zbyt mile widziany w świecie żywych, niezależnie z czyjego punktu widzenia na całą tę sprawę spojrzeć.
Frej: Brennan stworzył niebezpieczny świat, w którym jedna decyzja uruchamia lawinę zdarzeń. To coś czego czasami brakuje w erpegowych historiach. Postaci idą przez świat jak buldożery, czasami jest trudno, ale wszystko się udaje. Nie tym razem! Obserwowanie jak gracze muszą się mierzyć z konsekwencjami swoich decyzji jest mega interesujące! Jak rozwinie się postać Vaelus po zniszczeniu relikwii Nocnej Pieśni? Decyzja o tym przyniosła jej utratę jej magicznych zdolności i dodatkowo pogłębiła jej kryzys wiary. Co stanie się z Tyranny, która postanowiła zignorować zadanie przydzielone jej przez jej ojca? Co czeka na Thaishę w Dol-Rungji? W czwartej kampanii wszystkie akcje mają wagę. Niezależnie od tego czy działanie wydaje się być błahe czy nie, czy wyrzucą nat 20 czy nat 1, świat wokół nich się jakoś zmieni.
Pryvian: No dobrze, niech pierwsza rzuci kamieniem osoba, która oglądała odcinek 36 i nie zastanawiała się, czemu jej serce tak łomocze i dlaczego rzeczy muszą mieć konsekwencje. A jednocześnie wszystkim tym nerwom nie towarzyszyło poczucie niesprawiedliwości, czy wrażenie, że Brennan karze gracz_ dla własnej satysfakcji. Oni sobie wszyscy na to bardzo mocno zapracowali.
Chciałabym się tutaj w sumie skupić na moich trzech ulubionych wątkach, które uderzają bohaterów w twarz konsekwencjami ich działań, czyli na Vaelus, Halandilu i Azune. O tej pierwszej przed chwilą wspominała Frej, więc ja powiem tylko, że bardzo ciekawi mnie jak dalej rozwinie się duchowa ścieżka Vaelus, ponieważ po tym, jak poczujesz się zdradzona przez boginię, choćby i martwą, której zawierzyłaś całe swoje życie, to po przeciwstawieniu się jej zostanie w tobie jednak pewna pustka. I szczerze? Nie jestem pewna czy w przypadku Vaelus akurat poświęcenie się walce albo zwrócenie się w kierunku Dawnej Ścieżki ma szansę tę pustkę wypełnić. Przynajmniej jeszcze nie w tym momencie.
Co do Hala natomiast – ręce same składają się do oklasków, bo tutaj wchodzi coś, czego aż tak często w erpegach się moim zdaniem nie widuje. To znaczy bohater, który spełnia marzenie swojego życia (i to o wiele śmielej niż zakładał!) i wydaje się być na szczycie swojej kariery, a którego mimo to doganiają skutki jego wyborów życiowych – i nie uderzają w niego, a w osoby, które są mu bliskie. Yanessa Halovar doskonale wie jak zniszczyć człowieka takiego jak Hal: uderzyć w jego rodzinę, jego trupę, jego wartości. Bo kim tak właściwie będzie on sam, gdy zabraknie tego wszystkiego, co go ukształtowało i pchało do przodu?
No i na sam koniec zostawiłam sobie mojego ulubieńca w opłakanym stanie, czyli Azune. Nie mam pojęcia jak Luis Carazo to robi, że jest w stanie uciągnąć postać tak absolutnie zniszczoną wewnętrznie przez to co przeżył, co musiał zrobić, i co musi robić nadal (a przynajmniej tak mu się wydaje). Sama uwielbiam grać postaciami, które plotą pajęczyny kłamstw i wiem, jak trudno samemu się w niej nie zaplątać. A tutaj obawiam się, że kości opowiedziały historię tak, że Azune nie tylko się zaplątał, ale im bardziej się szamocze, aby się z tej sytuacji wyrwać, tym ta pajęczyna trzyma go mocniej. Zakładam że teraz to już prędzej niż później Harondus Einfasen się zorientuje, że jeden z jego kapitanów coś kręci przy śledztwach i być może nie jest taki znowu wierny, jak się na początku wydawało. Szczególnie, że teraz podejrzewa go jeszcze na to wszystko o romansowanie ze swoją bratanicą (Azune ma nauczkę, nigdy więcej nie przyjmować prezentów od Juliena). Fakt, że Halovarzy nie depczą mu jeszcze po piętach jest już chyba tylko zasługą tego, że Filoneus Halovar nie jest najostrzejszym ołówkiem w piórniku. I dzięki niech będą za to Światłości!
Kira: Harondus niechcący dający bratanicy zielone światło na romans z Julienem byłby najśmieszniejszą konsekwencją tej kampanii, gremlin w mojej głowie chce to zobaczyć.
Kocham to, że gdy Matt jako GM trzymał za plecami maczugę podpisaną „backstory”, to maczuga Brennana to „konsekwencje” i nie waha się on jej używać. Zdarzało mi się oglądać actual play’e, w których gracze coś partaczyli i nic z tego długofalowo nie wynikało, i czasami bardzo brakowało mi efektów takich działań. A tu mamy konsekwencji do wyboru, do koloru, na wszystkich poziomach, od osobistych problemów do globalnych kryzysów. Obecna rzeczywistość Aramán jest wynikiem decyzji podjętych siedemdziesiąt lat wcześniej, i wielu decyzji podjętych później. Sytuacja, jaką Poszukiwacze zastali na polanie Głogu jest wynikiem akcji podjętych wcześniej przez Żołnierzy, a efekt tej potyczki i relokacja fae ocaliła Zwiadowców przed koniecznością rozwiązania problemu z pleśnią. Uwielbiam, gdy takie rzeczy się zazębiają.
Ginny N.: Ale też nie samymi konsekwencjami kampania żyje. Mamy w tej opowieści splątane wątki, przenikające ją dogłębnie. Wspominaliśmy już trochę o śmierci i zaświatach/pobocznych wymiarach. Zaczynamy przecież od śmierci właśnie, tej której towarzyszy ogromna żałoba i ulga (zależnie od tego, kogo spytać). Ale niezależnie od tego, jaka będzie odpowiedź, faktem pozostaje, że w postaci Thjaziego Fanga świat stracił kogoś ważnego. Śmierć, nieśmiertelność, zaświaty wracają raz po raz – czy to będzie wypaczona rezurekcja Occtisa, udawana rezurekcja Yenessy Halovar, zagubione ścieżki do Zaświatów, które chciał odnaleźć i na nowo otworzyć Thjazi, starzenie się fae po zamknięciu Drzwi do Faerie, nieśmiertelność elfów…
Kira: Podoba mi się, jak wiele wątków w tej kampanii jest dojrzałych. Nie są to gorące tejki, które często rozlecą się pod wagą uważnej analizy, ale są przemyślane i realistyczne. Nie ma jednej wielkiej wspaniałej rewolucji, po której wszystko stanie się idealne. Są nieudane próby, nieudane powstania, które wyznaczyły drogę tym udanym, i jest cała praca, jaką trzeba wykonać później, i nigdy nie przestać, bo nie ma żadnych gwarancji. Wątki religijne, choć często odbijają rzeczy, które znamy z naszego świata, nie próbują być na siłę metaforą, co jest wielka ulgą, bo moim zdaniem w settingu, w którym bogowie, boskość, i inne nadprzyrodzone istoty są faktem i istnieją (lub istnieli) fizycznie i namacalnie, nie ma możliwości stworzenia działającej spójnej metafory dla jakiejkolwiek realnej religii. O wiele lepsze (i dla przekazu, i dla fabuły) jest coś, czego mechanizmy rozpoznamy, ale nie próbuje być czymś, czym być nie może.
Ginny N.: Rewolucja, by wrócić do Pratchetta, zawsze połknie swój własny ogon. Ale zmiany także się dokonają. W kontekście religii to, co mamy w Aramánie z prawdziwego życia, to mechanizmy budowania monoteistycznego kultu i tego jak ludzie/istoty, które wyznawały jedną religię, a nie mogą tego robić dalej, lgną do nowej religii, która obiecuje im wypełnienie pustki, która zieje w ich duchowości. Jak udając coś nowego i innego, sprzedają zwykłym ludziom to samo – z nową kastą rządzącą w roli tyrana. Niekoniecznie właśnie jest to metafora konkretnej/ych religii w ujęciu jeden do jednego, ale widać w niej konkretne znane z prawdziwego świata politycznoreligijne mechanizmy, które wykorzystują do swoich celów potrzebę duchowości. Czasem, jak Dawna Ścieżka, by pomagać, kiedy indziej, jak Światłość, by gromadzić dusze. Tu ciekawie wybrzmiewa też kontrast między tym, jak zwykłe osoby lgną do religii Światła zbudowanej przez Yenessę Halovar, a Vaelus, która utraciła wiarę w Sylandri i dopiero zacznie wypełniać tę pustkę i żałobę – ale jakoś wątpię, że sięgnie po kolejną, choćby i bezboską, religię.
Kira: Pociągnę swoje wcześniejsze zdanie, że fikcyjne religie w actual playach (i systemach erpegowych ogólnie) nie są w stanie być metaforą dla realnych religii. W Aramánie Kształciciele byli kolonizatorami, i obecnie tamtejsze społeczności zmagają się z konsekwencjami tego kolonializmu. Radzenie sobie w rzeczywistości postkolonialnej jest pełne wyzwań różnego rodzaju. Do wszystkich, które znamy z naszej rzeczywistości, generacyjnej traumy, utraconych obyczajów i języków, konsekwencji ekonomicznych i politycznych, nowych sił wprowadzających się, żeby zbić kapitał na lokalnej sytuacji, w Aramánie dochodzą też rzeczy metafizyczne, ale namacalne: przeobrażone tereny – często w miejsca nie nadające się do zamieszkania – na których zginęli Kształciciele (co zaowocowało niektórymi Podupadłymi Rodami wprowadzającymi się na cudze podwórka i wprowadzającymi tam własne porządki), i zniszczone i niedostępne zaświaty, co czyni umieranie w Aramán ryzykownym zajęciem.
Wszystkie te zmagania pokazane są w realistyczny sposób: jak już gdzieś wcześniej wspomniałum, nie było jednej wielkiej rewolucji, po której zapanował pokój i szczęście. Zanim ludy Aramánu pozbyły się w końcu boskich tyranów, było wiele nieudanych prób, a zaraz po było kilka kolejnych wojen i rewolucji, a opinie na ich temat są zróżnicowane.
Wątek straconych zaświatów jest fascynujący. Z jednej strony mamy knowania Tachonisów i Halovarów, którzy współpracują nad czymś dotyczącym zaświatów, co ma zapewnić im pozostanie u władzy. Tachonisowie korzystają ze swojej opinii mrocznych i krypnych, i pracują po cichu. Halovarowie, oprócz swoich zakulisowych demonicznych umów, prowadzą ewangelizację w pełnym świetle. Poza wykorzystywaniem pragnienia bezpieczeństwa u ludzi, pięknie widać, jak ich próba skolonizowania serc i dusz mieszkańców Timmony jest też próbą zdyskredytowania druidów i fae. Społeczności z silnymi i odbudowanymi więzami ze swoimi korzeniami kulturowymi są nie na rękę dla dalekosiężnych planów Halovarów. Z drugiej strony mamy Zasłonę, tajną oddolną organizację, z którą Thjazi Fang współpracował, a której celem jest odzyskanie zaświatów sprzed czasów Kształcicieli i uwolnienie uwięzionych dusz. Początek tej odbudowy widzieliśmy podczas premiery KoTher’ai, i chcę tylko powiedzieć że koncepcja stabilizacji poszczególnych wymiarów przez połączenie ich artefaktami, i idea, że stare artefakty można przekuć tak, by miały nową funkcję, jest fantastyczna i doskonale wpisuje się w motyw dekolonizacji.
Odrobina magii dywinacyjnej
Porozmawiajmy o naszych przewidywaniach odnośnie kolejnych odcinków i większych łuków fabularnych tej kampanii.
Ginny N.: Tak wiele może się jeszcze w tej historii wydarzyć, tyle wątków poruszyć i zmienić. Jesteśmy na początku drugiego łuku fabularnego, przed nami wciąż sporo opowieści. Mimo to na pewno wszysce mamy swoje nadzieje, przewidywania, momenty, których wypatrujemy.
Ja po pierwsze czekam, aż poznamy nową postać Travisa. Czy dołączy do Taishy? Czy też wkroczy w życie jednej z pozostałych grup? Jestem bardzo ciekawy jaką postać i klasę zobaczymy.
Podobnie ciekaw jestem jak rozwinie się wątek Vaelus, choć tu podejrzewam trochę jeszcze poczekamy na konfrontację z przeoryszą jej (byłego) zakonu. Ale też jaką ostatecznie nową klasę wybierze Ashley? Kto wie.
Podróż Tyrrany i Wicka do Otchłani zapowiada się intrygująco, ale zupełnie nie mam pojęcia czego oczekiwać – poza tym, że Tyranny będzie złośliwa wobec swojego taty, pls gimme that i Ksha’ravi jako płaczliwą beksę.
Co do większych wątków: tu także nie mam pojęcia co się wydarzy, ale wiem że będę je śledził z ogromną przyjemnością. I z nadzieją, że plan Thjaziego uda się spełnić w jak największym stopniu – choć także doceniam to, jak niepewny jest ten sukces, z tym jak wiele potężnych sił stara się mu przeciwdziałać.
Oraz czekam na upadek Yenessy Halovar, która, muszę się zgodzić, jest przepysznie wspaniale paskudna.
Pryvian: Jeśli chodzi o nową postać Travisa to stawiam dolary przeciwko orzechom, że będzie ona jakoś związana z rodem Einfasen, ponieważ cała otoczka wokół nich dosłownie krzyczy „Travis”. Dajcie temu człowiekowi wielki topór, możliwość honorowej walki i ciekawy akcent, i będzie szczęśliwy.
Bardzo czekam na kolejne spotkania z rodzeństwem Occtisa i lepsze poznanie chociaż jednego z nich (Julien, mógłbyś zabijać ich wolniej, wiesz?). Głęboko wierzę, że Brennan nie stworzył całej siódemki w taki sposób, żeby żadne z nich nie było możliwe do przekonania, że najmłodszy braciszek jednak się do czegoś nadaje, i że być może jest lepszym sprzymierzeńcem niż tata i dziadek bawiący się w panowanie w zaświatach.
Bardzo potrzebuję też rozwinięcia wątku przeszłości Azune – skąd w jego rodzinie wzięły się magiczne zdolności w pierwszej kolejności, co się stało z jego siostrą oraz jakie są tak właściwie jego relacje z Alogarem. W końcu kiedy Thjazi podrzucił Azune do Hala na przechowanie to i Azune, i Alogar byli w takim wieku, że mogła z tego wyniknąć zarówno wielka przyjaźń, jak i bardzo zajadła rywalizacja o miejsce na łonie rodziny.
Nie wydaje mi się, żeby Wiccander miał rzeczywiście zginąć (chyba, że rzuty Sama i reszty graczy będą po prostu tragiczne), ale na pewno sama próba zamachu wywoła niemałe trzęsienie ziemi w mieście. No i, chociaż sama jestem niemalże na milion procent pewna, że za tym zamachem stoi Yanessa (jakże ja kocham to, jaka ona jest kompetentna), to wątpię by Wiccander się tego domyślił, czy też miał jakiekolwiek większe szanse, by działać przeciwko niej w tych okolicznościach.
A jak już o Halovarach mowa to szczerze wam się przyznam, że bardzo podoba mi się fanowska teoria, jakoby Yanessa miała być tak naprawdę Iljazą, królową demonów, która zaginęła po tym jak jej małżonek, Azgra, został zabity podczas Wojny Kształcicieli. Nie powiem, ta wizja ma swój urok. I bardzo ładnie wyjaśnia dlaczego starsza pani z lokalnego kościoła może sobie tak o pomiatać przeróżnymi demonami.
Kira: Ja jednak wolałubym, żeby Yanessa była po prostu Yanessą. Jest o k r o p n a, i straszliwie to kocham, wspina się w moim prywatnym rankingu antagonistów na pozycję bardzo bliską Kai Winn (the most villain to ever villain), i nie chcę, żeby to było wyjaśnione tajemniczą nadnaturalną tożsamością. Emerytowana głowa podupadłego rodu, która żelazną ręką i wirtuozerskimi oszustwami utrzymuje skomplikowane kłamstwo na powierzchni i nie ma zamiaru oddawać nikomu swojej pozycji to coś, co o wiele bardziej do mnie przemawia.
Bardzo czekam na okazję dowiedzenia się czegoś więcej o rodzeństwie Bolaire, mam nadzieję zarówno na jakieś bezpośrednie spotkania, jak i na pojawienie się jakichś informacji o niziołkach i ich kulturze (Bolaire, oddaj książkę do biblioteki!).
A czy wy oglądacie Critical Role? Jak podoba wam się czwarta kampania? Podzielcie się swoimi opiniami w naszych social mediach.

Wspólny profil redakcji Whosome.pl. Podpisujemy nim zbiorcze teksty, tłumaczenia, analizy i dyskusje.






